jueves, 28 de abril de 2011

Antonio Iglesias Vilarelle Director de Santiago

Iglesias Vilarelle, Antonio
(Santiago de Compostela 1889 - Pontevedra 1971)





Músico e mestre. Como músico cultivou diversos xéneros como o motete, a suite orquestral, o lied, o preludio sinfónico ou a canción popular. Dirixiu o Conservatorio de Música de Pontevedra, a Sociedade Coral Polifónica de Pontevedra, que el mesmo fundara xunto con A. Blanco Porto, e a revista cultural Logos (1932). Como mestre dirixiu o Laboratorio de Psicotecnia (1934), que puxera en marcha o Seminario de Estudos Galegos, e defendeu a galeguización do ensino desde os primeiros anos de escolarización do neno. Publicou a obra teórica Música en Compostela, sobre os instrumentos do Pórtico da Gloria. Foi membro numerario da Real Academia Galega, da Real Academia de Bellas Artes e da Comisión de Monumentos de Pontevedra.



Antonio Iglesias Vilarelle, Santiago 1889-Pontevedra 1971.
Músico,crítico musical, miembro de la Real Academia de Belas Artes,
director de la Coral polifónica. Foto de 1958.

Antonio Iglesias Vilarelle, Santiago 1889-Pontevedra 1971. Músico,crítico musical, miembro de la Real Academia de Belas Artes, director de la Coral polifónica de Pontevedra.También fué director del Conservatorio de Pontevedra y destaca como compositor

En los últimos a... Ver más años de su vida, y siendo muy niña, yo era su vecina, puerta con puerta en la calle Arzobispo Malvar de Pontevedra. Era una persona muy culta, educada y con una retranca de gallego muy graciosa, y siempre con un semblante impasible, que no te dejaba adivinar si estaba de broma o era en serio lo que te decía. Mi madre siempre me cuenta que era muy serio y educado, pero cuando iba al futbol a ver al Pontevedra perdía las formas y salían sapos por su boca, pero al día siguiente, si alguien se lo recordaba, con una retranca tremenda decía…..Ese era un pariente mío, yo no salí de casa ayer.
De alguna forma, el es en parte el culpable de mi estancia en la Polifónica de Pontevedra y mi gran amor por la música, sobretodo la clásica, ya que mis primeros recuerdos musicales son las notas del piano de Iglesias Vilarelle.Se oían en toda la calle, desde el crucero hasta la casa de Filgueira.
¡¡¡Si señor……. Un gran músico y una gran persona

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Antón Iglesias Vilarelle, nado en Santiago de Compostela o 17 de xaneiro de 1891 e finado en Pontevedra o 11 de maio de 1971, foi un mestre e músico galego.

Traxectoria

Fundou con Antonio Blanco Porto a Sociedad Filarmónica de Pontevedra, da que foi secretario entre 1923 e 1925, e en 1940 converteuse en director da Coral Polifónica de Pontevedra. Tamén dirixiu o Conservatorio de Música de Pontevedra. Como músico cultivou diversos xéneros como o motete, a suite orquestral, o lied, o preludio sinfónico e a canción popular.

Creou con Xesús Ferro Couselo a revista Logos, da que foi director. Como mestre estibo a cargo da Sección de Pedagoxía e do Laboratorio de Psicotécnica do Seminario de Estudos Galegos, e defendeu a galeguización do ensino desde os primeiros anos de escolarización do neno. Participou na fundación do Partido Galeguista de Pontevedra en 1931 e integrouse na Dereita Galeguista logo da escisión do Partido Galeguista en maio de 1935.

Ingresou na Real Academia Galega o 29 de decembro de 1951. Foi membro da Real Academia de Bellas Artes e da Comisión de Monumentos de Pontevedra.
Era irmán da tamén mestra Josefa Iglesias Vilarelle.
http://gl.wikipedia.org/wiki/Ant%C3%B3n_Iglesias_Vilarelle

Coral Polifónica de Pontevedra

Coral Polifónica de Pontevedra


 Coral Polifónica de Pontevedra 1926
Na foto Alexandre Bóveda

 Coral Polifónica de Pontevedra 1950

Aportación de Marisa Taboada Ribadulla neta de Jesús Taboada
Coral Polifónica de Pontevedra e a Orquestra de Cámara dirixidos
por Iglesias Vilarelle e Jesús Taboada Tabanera.
Fonte Foto : Estampas Pontevedresas de Hipólito de Sá

 Coral Polifónica de Pontevedra 1950
Coral Polifónica de Pontevedra. Mulleres da agrupación
posando diante dun decorado pintado por Castelao.

Aportación de Javier Bará Temes
Coral Polifónica de Pontevedra nunha das suas derradeiras actuacións.
A foto (de Pintos) foi pubricada no 1935

 San Benitiño de Lerez
CORAL POLIFÓNICA DE PONTEVEDRA
interpretando o"San Benitiño" no nodo
 do 1943 sobre imáxes do río Lérez

Para escoitalos
CORAL POLIFÓNICA DE PONTEVEDRA:
"Negra Sombra". Cantada só por homes. 1958.

miércoles, 27 de abril de 2011

Cantigas da 110 a 200 Miniaturas

Cantigas
da 110 a 200

Cantiga 110
Parella de rabé moriscos

Cantiga 120

Cantiga 130
Parella de cítolas

Cantiga 140
La vihuela de péñola é
coma a vihuela de arco

Cantiga 150
Parella de vihuelas de péñola

 Cantiga 160
Zanfonia

Cantiga 170
Laudes de tipo oriental

Cantiga 180
Carrillon Martillo

 Cantiga 190
Címbalos

Cantiga 200
Organo portativo

José Castro González Chané Director e Compositor A Coruña


José Castro González (Chané)

Unha vida dedicada á música galega


José Castro, coñecido polo alcume de Chané, foi un dos máis importantes músicos galegos. Naceu en Santiago de Compostela o 18 de xaneiro de 1856. Virtuoso da guitarra e da cítara, compositor e catedrático de Belas Artes na Coruña. Foi director do Orfeón Coruñés e maís tarde da coral El Eco. Con esta coral obtivo galardóns en Pontevedra (1880), Madrid (1887), Barcelona (1888) e Santander. Foi premiado tamén en París, onde o grupo que dirixía foi galardoado no festival do Teatro Trocadero, en 1889. Malia o seu recoñecido prestixio, a cátedra que rexentaba na Coruña foi suprimida, razón que levou a Chané a emigrar. Deste xeito, chega a Cuba en 1893, cando tiña 37 anos. Na Habana dirixiu o orfeón Ecos de Galicia, co que acadou grandes éxitos. Na capital cubana Chané tivo unha estreita relación co poeta Curros Enríquez, chegando a pór música a varios textos do poeta ourensán, o máis famoso de todos sería "Unha noite na eira do trigo".


Ecos de Galicia, orfeón Hércules, presidido por
Cándido Murgía dereita e dirixido por Castro Chané.

En la década de mil ochocientos noventa se crearon orfeones gallegos en
Buenos Aires (Orfeón del Centro Gallego, en 1892) y La Habana
(Orfeón Ecos de Galicia, Sociedad Coral Aires d’a Miña terra,
Sociedad Coral Glorias de Galicia). Precisamente, Ecos de Galicia y Glorias
de Galicia, más el coro Hércules, se unificarían en una sola formación
bajo la dirección de José Castro “Chané

Foi tamén profesor de música do Centro Gallego da Habana. Neste senso, en xullo de 1895, durante os exames realizados nesta institución mantivo un enfrontamento co presidente do tribunal, Vicente Fráiz Andón, que motivou a súa saída do plantel do Centro Gallego.

Co mestre Chané, na Coruña, no ano 1908.
De esquerda a dereita: Bernardino Álvarez Otero, Robustiano Faginas,
Francisco Tettamancy, Modesto Garrido y Florencio Vaamonde. Sentados:
Ramón Faginas, Alexandre Barreiro, Chané, Murguía e Carré Aldao.

Na capital cubana participou en distintas entidades galegas como a Sociedad de Beneficencia Naturales de Galicia ou a Asociación Iniciadora y Protectora de la Academia Gallega, da que foi secretario. Tamén recibiu o cargo de académico correspondente da Real Academia Galega.

En agosto de 1907, logo de moitos anos de ausencia, regresou á Coruña. A intelectualidade galega obsequiouno cun grande banquete presidido pola escritora Emilia Pardo Bazán. Entre as persoas presentes estaban Neira Cancela, o doutor Rodríguez, Armada Teixeiro, Lugrís Freire, Martínez Fontenla e distintos directivos de orfeóns galegos.

Chané xunto a Pepito Arriola


Chané viviu os seus últimos anos na Habana onde seguiu ata os últimos días a escribir música, e nos seus momentos de lecer executaba os distintos instrumentos de corda. Neste país casara con Elvira Hernández Celis coa que deixou longa descedencia. A súa derradeira obra de composición foi "A lúa de Cangas", estreada polo Orfeón Ecos de Galicia nunha velada en honra ao poeta viveirense Pastor Díaz.


O mestre nun xantar

Castro Chané morreu na Habana o 27 de xaneiro de 1917 sendo os seus restos trasladados á Coruña onde chegaron o 4 de marzo, sendo inhumados no cemiterio coruñés. Durante o sepelio centos de persoas déronse cita para homenaxear ao grande compositor galego. Toda a prensa da época resaltou de maneira notable a chegada dos restos de Chané. O xornal A Nosa Terra voceiro das Irmandades da Fala sinalou nas súas páxinas:

"No cemiterio da Coruña, preto de Curros, o seu irmán de raza, o seu compatriota, repousa xa para sempre o mestre Chané. O grande Centro Galego da Habana honra dos `bos e xenerosos´, cumpre co seu deber mandándonos os sagrados restos do autor da Foliada. Galiza enteira cumpriu tamén o seu deber, facéndolle ao mestre un enterro garimoso e solemne...". "...Non sabemos se os espiritos na outra noite, ben na propia campa ou nos Campos Elíseos, á soma dos buxos virxiliáns, paragrafean aparellados. Se así fose, Curros e Chané que espiritualmente se xuntaron no "Adiós a Mariquiña", dende agora falarán coa voz do misterio fala eterna sen palabras, os corazóns da mocidade galega para que manteña acesa a luz santa do enxebrismo redentor.

Xa pasou dos inxenuos orfeóns, os estandartes -reliquias que tremeron no enterro do Clavé galego, hai que conservalos como gloriosas relembranzas históricas. Fagamos -¡ou somas queridas de Curros e Chané!- porque xurda o mestre capaz de concertar voces pra defensa de Galiza: pensemos nas cordas que serven para facer lazos corredizos nas árbores".

http://www.galiciaaberta.com/publicacions/biografias/jose-castro-gonzalez-chane

Juan Montes Capón Compositor de Lugo Partituras

 Obra e Partituras



El Correo de Lugo 01-08-1899

Obras para Banda:
Sonata Descriptiva (premiada)
Fantasía en tres tiempos
Alborada en tres tiempos
Paso Doble

Para canto e Piano:
As lixeiras anduriñas, Balada (premiada)
Negra Sombra
Lonxe da Terrina
Unha noite na eira do trigo
O pensar do labrego

Para piano:
Alborada (reducido da Banda)
Paso Doble (reducido da Banda)
Un bico muiñeira (con letra)

Relixiosas (ver foto)
  

Baladas Gallegas

Lonxe da terriña

Lonxe da terriña

Alborada Popular de Galicia manuscrita

Balada Gallega 1890


Montes e un dos compositores galegos do cal a súa obra e unha desconocida, pois a excepción das "Baladas Gallegas" (negra sombra, lonxe da terriña, o labrar do labrego, doce sono, as lixeiras anduriñas e unha noite na eira do trigo), descoñécese a voluminosa obra relixiosa, coral , piano, armonio, etc..
O estudioso Varela de Vega, ten unha biografía do mestre que a según a miña opinión, e un dos traballos musicolóxicos máis importantes de Galicia no eido da música.




JUAN MONTES Y EL FOLKLORE GALLEGO

Título del artículo: JUAN MONTES Y EL FOLKLORE GALLEGO

Juan Montes Capón compositor Lugo
13 de abril de 1840 (24 de junio de 1899)
Año: 1982 - Tomo: 02b - Revista número: 23

Páginas en la revista: 174-178
Autor: VARELA DE VEGA, Juan Bautista
Tema: Biografías

-.-
Una de las más destacadas figuras del resurgimiento artístico gallego, en el XIX, la del eminente músico lucense Juan Montes (1840-1899), estuvo siempre íntimamente ligada a las esencias populares.

Ya al comenzar el presente siglo (enero 1900) -hacía unos meses que había desaparecido- dijo de él el ilustre Rafael Mitjana que supo hacerse inmortal entre sus conterráneos, por haber expresado en sus composiciones inspiradísimas el alma galaica. Y añade Mitjana: "Conocedor de la importancia extraordinaria de los cantos populares, sabedor de que ellos son los gérmenes fecundos de toda evolución artística, los estudió detenidamente y con ellos formó el "ethos" de sus composiciones, que por esta misma razón repercuten enérgicamente en el espíritu del pueblo de donde han salido."La región gallega -para Mitjana- riquísima en melodías populares características: muiñeiras, alboradas, baladas, alalás, nadales, aguinaldos, villancicos, danzas de espadas, cantos de ciego, lais y riveiranas, es musicalmente original en extremo y requiere para ser tratada artísticamente un estudio muy delicado y concienzudo, lo cual realizó perfectamente el maestro Juan Montes.

y terminaba el distinguido diplomático y musicógrafo, así: "Básteme decir que el grupo de músicos y artistas regionales le consideraba como la más pura gloria de la música gallega. Por mi parte, entiendo que tienen razón. Ahí están sí no para probarlo sus hermosísimas seis baladas para canto y piano, que retratan claramente el temperamento del genial cantor de la "morriña"; una de ellas, la que comienza con las palabras "Una noíte na eíra do trigo", es sencillamente deliciosa...".

Por su parte, el gran musicólogo y compositor vallisoletano, el padre agustino Luís Víllalba Muñoz, escribía en 1912 lo que sigue: "Durante unos tres o cuatro años sonó el nombre de Juan Montes como el de un simpático bardo, que revelaba en su inspiración genial y dulce toda la nostalgia tierna y delicada del alma gallega."

"Fue en los primeros ardores del lirismo folklórico, cuando despuntaba, impulsado por el soplo que desde la "Ilustración Musical Hispano-Amerícana"
Pedrell infundía, en el ambiente musical español, el renacimiento artístico de la música. Un día se habló de un concurso de orfeones, de una masa coral gallega, la de Lugo, y de una delicadísima balada, "As lixeiras anduriñas", y quedó consagrado un triunfo y un nombre. Juan Montes ,el director del orfeón y autor de la gentilísima balada se revelaba como uno de los compositores más inspirados, y que en la más pura y limpia fuente de la inspiración popular bebían."

Bien, esto último parece que se ha olvidado hace mucho tiempo respecto al compositor lucense, como se ha olvidado su vida y su obra, la más laureada de toda la música gallega -hemos dicho en varías ocasiones- y quizá de la música española contemporánea.

El P. Luis Villalba sostiene que Montes no es un transcriptor folklorista al regionalizar la música, ni emplea el falso lirismo de salón, sino que su personalidad es única: "Juan Montes es uno siempre, que no acompaña cantares del pueblo, ni compone romanzas diversas en su ambiente de los cantares; ni le copia al pueblo las melodías, ni canta en aquel ambiente sones exóticos. Es hijo del pueblo, pero es un bardo original en medio de su pueblo, y habla su lenguaje, para comunicarle cosas propias. Tal es el lirismo de Montes, de artista fino y profundo, que a fuerza de sentir y vivir y respirar el ambiente de su patria los expresa con el color y acento regional más pronunciados."

"Montes -continúa diciendo el P. Villalba-, como era natural en la época en que se labró su espíritu musical, no empleó los procedimientos armoniosos que los modernos lirizadores a estilo popular han ido a copiar de Grieg. Montes pertenecía en esto al antiguo régimen, y dentro de él tejió el contorno de unas melodías, que habían florecido en el campo espontáneas y entre el sonar de los acentos populares. Y aquí se encuentra lo singular y más característico de su lirismo musical. No hay un átomo del sonorismo modernista en sus acompañamientos, y, sin embargo, no hay nada que se parezca a los vulgarismos y muy gastados dejos de los que desde el principio del siglo hasta su última década emplearon los compositores españoles."

"Buscó en los vates gallegos que con más verdad y honda comprensión expresaron los sentimientos del alma regional, la letra y el alma de su inspiración y al vestirla con la música, de tal modo se compenetra y funde en ella, que parece el cento más bello y propio de aquellas ideas."

"Poco hay en el lirismo musical español -termina afirmando Villalba- tan natural y fuerte, ni tan hondamente sentido; lo delicado y fino, lo suave y tierno, lo profundamente amargo, con la perpetua y lánguida dulzura de aquel sentir, encuentra en Montes el cantor más feliz y afortunado. No hay moldes que le aprisionen, ni atracción de fórmulas, es libre y espontáneo el numen del artista, que corre y se desarrolla al impulso de las ideas que le emocionan. Por esto mismo tienen personalidad y carácter propio, sin que de la importación de novedades haga artículo de mérito y valor."
Efectivamente, la espontaneidad y libertad de Montes era equiparable a su ingente laboriosidad e increíble capacidad de trabajo, ya su inteligencia, extraordinaria, ya su humildad, que le hizo renunciar a la concesión por el Gobierno, en 1886, del nombramiento de Caballero de la Real Orden de Isabel la Católica. Sí, no quiso recoger la encomienda, porque para él sólo eran aceptables los galardones que se conquistan en las luchas por el divino arte.

La riquísima y sencilla inspiración, enraizada en lo popular, del maestro fue elogiosísimamente reconocida por grandes autoridades de la época: Uriarte, Pedrell, Monasterio, Arrieta, Bretón, Chapí, Reventós, el conde Morphy, Baltasar Saldoní, Enrique Barrera, José Alfonso, Valentín Zubíaurre y, entre las personalidades extranjeras, Laurent de Ríllé y Albert Soubie, este último correspondiente de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, quien en su obra Histoire de la Musique". Espagne, Le XIXe Siecle (París, 1900) insiste en la base popular de la obra: "Montes, de Lugo, hábil ejecutante, ha compuesto encantadoras melodías inspiradas en el canto popular de Galicia" ("Montes, de Lugo, habile exécutant, a composé de charmantes mélodies inspirées du chant populaire de la Galice").

La excepcional sensibilidad artística de Montes logró esa difícil simbiosis de música y poesía. Su busca fue certera: los mejores poetas del momento, como Rosalia de Castro, Manuel Curros Enriquez, Aureliano José Pereira, Salvador Golpe...

Finalmente, Filgueira Valverde en "Cancionero Musical de Galicia" afirma que el Cuarteto de Cuerda premiado en el certamen de Santiago de Compostela, en 1897 (Premio de Honor de la Infanta Isabel), es la mejor página instrumental escrita en Galicia sobre temas genuinos, añadiendo: "Fue humilde, estudió lo gallego y conoció profundamente la técnica y su historia, señaló un nuevo rumbo a nuestra lírica musical."

Si Montes no fue un transcriptor folklorista en el momento de componer, si lo fue en el momento de anotar diversas melodías recogidas muy posiblemente por los alrededores de Lugo y a orillas del Miño, que sirvieron para su inspiración y como aportación "folklórica" a los "Cancioneros" de Sampedro y de Pedrell.

Es desconocida la fecha en que Casto Sampedro inicia la recogida de melodías, pero es muy probable que comenzara la sistematización de la colección a partir de 1884, con la "campaña coruñesa del folklore", y en especial desde 1895, debido al estímulo del cancionero pedrelliano, fecha en que comienza la recogida indirecta, a través de sus numerosas amistades por toda la región gallega: Marcial Valladares, Martinez Posse, Enrique Lens, Curros, Soler, Alejandra Murguia, Felipe Paz, Martinez Santiso, Cea Naharro y Montes.

En el "Cancionero Musical de Galicia", de Castro Sampedro, nos dice José Filgueira Valverde que Montes se mostraba reacio a confesar a Sampedro que poseía materiales, aunque finalmente accediera a colaborar.

Nosotros encontramos en el Archivo Musical del Museo de Pontevedra (1), tan extraordinariamente dirigido por Filgueira Valverde, una carta de Juan Montes a Casto Sampedro y cuyo contenido reproducimos a continuación por su interés. Dice así:

"Sr. D. Casto Sampedro
Pontevedra

Lugo 2 enero 1892

Muy señor mío: Como no tengo conocimiento de más cantos gallegos que los que Inzenga trae en su colección, me veo privado, bien a mí pesar, de poder enviar a V. alguno.

Como casi nunca salgo de ésta, no tengo ocasión de oír algo; sí por fortuna llegase alguno a mí oído, cuente V. de seguro con que lo transcribiré y le será remitido incontinenti.

Con este motivo se repite suyo affmo.

q. b. s. m.
Juan Montes.


"En resumen, el Cancionero de Sampedro recoge dos melodías proporcionadas por Montes: una, en Céltigos (Lugo), seguramente en una de sus estancias veraniegas en el famoso balneario, con su manantial de aguas bicarbonatadas; la otra, en Lugo, y lleva la siguiente letra: "Paxaro que vas voando, as prumas che van caindo, / sí souperas, paxariño, de ti o que van dicindo!".Si realmente Montes se mostró reacio o al menos remiso a la solicitud de Sampedro es difícil de probar. En cambio, lo que sí resulta claro de la carta de Montes a aquél es que éste sí conocía "Cantos y bailes populares de España", que Inzenga, el gran pianista y pedagogo, publica en Madrid, en 1888, ó, al menos también, el cuaderno dedicado a Galicia.

De éste se recogen varios en el Cancionero de Sampedro. No sucede lo mismo en el de Pedrell, pues de Inzenga sólo aparece un "arrolo" (canción de cuna o berce) procedente de Santiago de Compostela, y que figura con el número 15 en el tomo I del "Cancionero Musical Popular Español", del eximio musicólogo catalán, sí bien éste hace referencia a las inclusiones y asimilaciones de Inzenga en su cuaderno destinado a Galicia: "Pasacalle o marcha-alborada de gaita" y varios "alalás".

En este último cancionero se recogen gran cantidad de cantos gallegos a través de Casto Sampedro y de Ramón de Arana ("Pizzícato"), mencionándose a Montes, como veremos más adelante.

En julio de 1900, Fe1ipe Pedrell dirige una carta a Casto Sampedro, en términos excesivamente aduladores, que transcribimos a renglón seguido (2):

"San Quintin, 4.-Madrid
Julio 1900
D. Casto Sanpedro

Sr. mío de toda mi consideración y afecto: Por conducto del amigo D. Ramón Menéndez Pidal he recibido dos preciosísimos romances de ciego que V. bondadosamente entregaría a su Sr. hermano, D. Juan, Gobernador de ésa.

Sé por el común amigo Arana, que ha hecho mí presentación cerca de V. y que le habrá comunicado la misma petición que en ésta hago a V. Le expondré lisa y Ilanamente que mi pretensión de publicar un Cancionero de Música popular o popularizada tiende, siguiendo mis predicaciones, no sólo a salvar joyas de la música popular sino que, harmonizadas debida y científicamente, sean objeto de vulgarización, de admiración de extraños y aun de propios que la desconocen, en fin, algo así como la primera materia intacta y el protoplasma del drama lírico nacional.

Lo que con Arana han recogido Vdes., y que éste me ha comunicado desinteresadamente, y lo que V. ha recogido aparte (esos dos romances dan fe de ello y lo que V. ha depositado en ese Museo Provincial), formaría, no me cabe duda, el espléndido monumento folk-lórico de esa región musicalmente tan bien dotada, tanto que lo que llevo harmonizado me asombra por lo grande, lo típico, lo genial, lo reintegrador de la conciencia de una raza, conciencia conservada en la canción, esa reintegradora sin igual.

¿Hallaríase V. dispuesto a comunicarme la parte que V. ha recogido de la admirable voz de ese pueblo?, ¿me concedería el alto honor de citarle como uno de los más encumbrados colaboradores de mi Cancionero, encumbrado V. particularmente por la riqueza de lo recogido y sus luces de folklorista de primera fuerza?

De V. su devotísimo s. s. q. l. b. s. m.
Felipe Pedrell.


"La realidad resultó muy otra. Estadísticamente Sampedro fue citado un total de tres veces en dicho Cancionero. No así Arana, que lo fue doce.

Digamos además que el número de canciones gallegas reflejadas en el "Cancionero Musical Popular Español" es elevado, un total de 56, de las cuales 19 pertenecen a Lugo, y se distribuyen así: 2 cantos de faenas agrícolas, 1 copla soldadesca, 12 alalás y 4 baladas. Casi todo este material fue proporcionado por Ramón de Arana.

Montes figura indirectamente en dos ocasiones: en la canción número 107 ("El cantar d'o arriero") recogida por Arana y de la que Pedrell escribe: "El Cantar fue recogido por mi amigo Ramón de Arana. Decíame en una de sus cartas: 'Se la oí cantar al malogrado Montes, que a su vez la oyó a una cuadrilla ambulante de segadores. El gallego de la letra es muy 'enxebre', como dicen los gallegos: es un bilingüe gallecocastellano muy corriente", y en la canción número 127, "Canto de faenas agrícolas", comunicada también por Arana a Pedrell, al que indica la había recogido asimismo Juan Montes.

He aquí la letra y la música (melodía) de ambas canciones:

Nº 107.-
"0 cantar d'o arrieiro
E un cantar muy baixiño,
Cando canta en Rivadavia
Resona no Carballino."


Transcribimos de ambas únicamente unos fragmentos de la melodía. La armonización la realizaría Pedrell.



Nº 127.-

"Eu co a miña monteira
e c'o meu sayo de lan,
voume en cas d'o señor cura
co a aguillada na man.

Si chove, deixa chover,
si orballa, deixa orballar,
qu'en ben sei d'un abriguiño
on de m'hei d'ir a abrigar.

A doutrina cristiana,
señor cura nona sei;
pergúnteme cantigüellas
que eu lle responderei.

Chama, chame moreniña,
eche do polvo d'a eira,
xa me verás pra domingo
cosa'a guinda n'aguindeira.




Nuestra mayor ilusión sería dar con documentación suficiente que aclarara si las aportaciones de Ramón de Arana son parcial o enteramente suyas o tomadas o facilitadas total o parcialmente por Juan Montes.

Actualmente estudiamos la grafía de unas anotaciones encontradas, que bien pudieran ser del insigne director, organista y compositor lucense.
(2) Archivo Musical. Museo de Pontevedra.

REVISTA DE FOLKLORE
Caja España
Fundación Joaquín Díaz
http://www.funjdiaz.net/folklore/07ficha.cfm?id=204

 Alejo Amoedo Portela
Montes e un dos compositores galegos do cal a súa obra e unha desconocida, pois a excepción das "Baladas Gallegas" (negra sombra, lonxe da terriña, o labrar do labrego, doce sono, as lixeiras anduriñas e unha noite na eira do trigo), descoñécese a voluminosa obra relixiosa, coral , piano, armonio, etc..
O estudioso Varela de Vega, ten unha biografía do mestre que a según a miña opinión, e un dos traballos musicolóxicos máis importantes de Galicia no eido da música

EL MUSICO JUAN MONTES Y LOS POETAS GALLEGOS

Autor:




Editorial:




Año de edición:



2001

ISBN:



978-84-932061-2-3

Disponibilidad:



Disponibilidad inmediata

Colección:



VARIAS
Pódese mercar nesta ligazón:
http://www.margenlibros.com/libro/el-musico-juan-montes-y-los-poetas-gallegos_261804

Juan Montes Capón Compositor de Lugo Biografía

Juan Montes, genial compositor y director de coros, bandas y orfeones gallegos

José Barros Guede

Juan Montes Capón es el genial compositor, pianista, organista y director de coros, bandas y orfeones de la música nacionalista cultural gallega. Es, sin duda, el genio musical más inspirado, más importante y más premiado de Galicia por la cantidad y calidad de sus composiciones e interpretaciones musicales y folclóricas que cantan deliciosamente el vivir, respirar y sentir del pueblo gallego.

Autor e intérprete fino, delicado, suave y tierno de numerosas obras musicales, profanas y religiosas gallegas, entre las cuales están, Negra sombra y Unha noite na eira do trigo, consideradas por la crítica musical internacional como las dos mejores composiciones musicales gallegas, las cuales bastarían ellas solas para inmortalizarle.

Nace en Lugo, el 13 de abril de 1840. En 1850, a la edad de diez años ingresa en el seminario diocesano de esta ciudad cursando la carrera eclesiástica completa con las más altas calificaciones académicas, cuatro años de latín y humanidades, dos de filosofía y cinco de teología. Desde niño da muestras claras de sus dotes musicales. Recibe clases de solfeo en seminario diocesano, practica la guitarra que le acompaña a todas partes y estudia el tratado de armonía de Francois Josepf Fétis.

Compone sus primeros villancicos, plegarias, motetes, himnos y la obra musical Siete palabras de Cristo en la cruz, a la que le hará un preludio instrumental, en 1889. Crea y dirige el coro de seminaristas por encargo del vicerrector del seminario de Lugo, García Gil, siendo, años más tarde, nombrado organista y maestro de capilla de la catedral de Lugo.

Terminada la carrera eclesiástica en 1863, desarrolla una gran actividad musical. Como pianista en el Círculo de las Artes de Lugo interpreta los lieder de Schuvert y como director de música da multitud de conciertos con la Banda municipal de dicha ciudad que reorganiza y dirige hasta 1890. Funda y dirige el Orfeón Lucense cuyo nombre cambia por el Orfeón Gallego, en 1887, interpretando música sinfónica, de cámara y coral, cosechando muchos primeros premios y éxitos importantes en los Juegos Florales y Certámenes Literarios-Musicales.

Entre ellos están el primer premio obtenido en Vigo, en 1888, con la Alborada Gallega, los cuatro primeros premios de Coruña, en 1890, por la Plegaria a la Virgen del Rosario, Patrona de esta ciudad, por la Marcha Regional Gallega con poema de Eduardo Pondal, por As lixeiriñas anduriñas balada con voz y piano, y por Sonata Gallega Descriptiva, balada inspirada en el poema A sega de su amigo, poeta y célebre político, Aurelio J. Pereira. Este famoso Certamen Literario-Musical de Coruña había sido organizado por célebre compositor y director de Orfeones, Pascual Veiga, y al que había también concursado con su Marcha Regional Gallega, no siendo premiada, y que actualmente es el Himno de Galicia.

En 1891, concurre al Certamen Literario-Musical de Vigo obteniendo dos primeros premios por Aires populares de Galicia (pasodoble) y por Noturnos; en el de León, obtiene otros dos primeros premios, por Himno y por Barcarola; en el de Pontevedra, un primer premio por Doce sono; y en de la Habana, Cuba, un primer premio por Negra Sombra. En el concurso de Certámenes de Orfeones gana el primer premio en Bilbao y el segundo en Santander.

En 1897, obtiene el premio de honor con Cuarteto con arco en los Juegos Florales y Certamen Literario-Musical del Ateneo León XIII de Santiago de Compostela, y el del Cabildo de catedral por la Misa en honor del Apóstol, a cuatro voces y orquesta, composición musical extraordinaria después de su Misa de Requien.

Otras obras suyas musicales profanas son Himnos a Calderón de la Barca y a Guttemberg, Serenata a cuatro voces, O bico y rapaciña si queres, muñeira para orfeón, Pasodoble de Trompetas para banda y orquesta, Vals a la Venatoria para piano y Habanera para piano a seis manos. Obras musicales religiosas suyas son Oficio de difuntos y Misa de Requiem, a tres voces con orquesta y órgano, Marcha-Ofertorio sobre el himno Ave María Stela, La siete palabras, Tedeum y muchas otras composiciones sobre misas, gozos, jaculatorias, plegarias y súplicas a la Virgen María.

Merecen especial mención las baladas gallegas musicales, As lixeiriñas anduriñas, con letra de Salvador Golpe, Lonxe da Terriña y O pensar do labrego, con letras de Aureliano J. Pereira, y las geniales y emotivas composiciones musicales gallegas, Negra Sombra con letra de Rosalía de Castro, y Unha noite na eira do trigo, con letra de Manuel Curros Enríquez, que cantan armoniosamente la dulce y tierna nostalgia, morriña y saudade del alma gallega. Son todas ellas verdaderas joyas musicales.

Su balada Negra Sombra, a cuatro voces, expresa musicalmente el triste, constante y doloroso pensamiento de la muerte que como fantasma embarga al alma gallega, que siente, como algo propio e íntimo, el poema de Rosalía de Castro cando penso que te fuches, negra sombra que me asombras", o pe dos meus cabezales tornas me facendo mofas. La balada Unha noite na eira do trigo canta deliciosamente y tiernamente la nostalgia y la morriña de los emigrantes gallegos, recordando y añorando su tierra, familia, costumbres y tradiciones.

Trabajador nato e incansable, genial compositor, director, organista, pianista, entusiasta intérprete del folklore gallego, colaborador del Cancionero Musical de Galicia de Castro Sanpedro y del Cancionero musical Popular Español de Felipe Pedrell, y organizador de la Schola Cantorum del seminario diocesano por encargo del obispo, fallece el 24 de junio de 1899, a la edad de 59 años.

Su obra musical manuscrita se encuentra la mayor parte en Lugo, en el Museo Provincial, Seminario diocesano, Banda municipal y convento de las Religiosas Agustinas, y en el convento de las Religiosas Clarisas de Monforte.

El benemérito P. José López Calo, S. J., publicó las siguientes obras musicales de Juan Montes: Oficio y Misa de Difuntos, vol. II en 1992, "Misa solemne en honor del apóstol Santiago", vol. III en 1993, y otras Misas, vol. IV, en 1994.
http://www.laopinioncoruna.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2008041100_5_181127__Opinion-Juan-Montes-genial-compositor-director-coros-bandas-orfeones-gallegos